สตาร์ลิงก์ (Starlink) ถูกพัฒนาขึ้นมาโดย อีลอน มัสก์ มหาเศรษฐีด้านเทคโนโลยีชาวอเมริกัน เพื่อแก้ปัญหาการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตที่จำกัดซึ่งเป็นปัญหาใหญ่ในหลายภูมิภาคของโลกในปัจจุบัน มันถูกออกแบบมาเพื่อนำอินเทอร์เน็ตไปสู่ภูมิภาคต่างๆ ทั่วโลกอย่างรวดเร็ว ในพื้นที่ที่อินเทอร์เน็ตแบบดั้งเดิมเข้าไม่ถึงหรือมีค่าใช้จ่ายสูงจนไม่คุ้มค่าที่ใช้งาน

นับตั้งแต่เริ่มให้บริการเชิงพาณิชย์ตั้งแต่ปี 2019 ขอบเขตการใช้งานของ Starlink ก็ขยายวงกว้างขึ้นอย่างมาก มันถูกใช้เป็นช่องทางการสื่อสารในเขตภัยพิบัติ ถูกใช้โดยกองทัพหรือขบวนการประท้วงในภูมิภาคที่อินเทอร์เน็ตถูกทำลายโดยศัตรูหรือถูกปิดกั้นจากรัฐบาลเผด็จการ

 

สตาร์ลิงก์ ทำงานอย่างไร

 

สตาร์ลิงก์ เป็นระบบอินเตอร์เน็ตที่ใช้ดาวเทียม ประกอบด้วยดาวเทียมขนาดเล็กประมาณ 10,000 ดวงที่กระจายอยู่ทั่วโลก ดาวเทียมเหล่านี้ส่งข้อมูลผ่านการเชื่อมต่อด้วยเลเซอร์เข้ากับดาวเทียมในอวกาศด้วยกันโดยตรง (Optical Intersatellite Links - ISL) โดยไม่จำเป็นต้องมีการเชื่อมต่อกับสถานีภาคพื้นดิน

แตกต่างจากดาวเทียมอินเทอร์เน็ตอื่นๆ ที่โคจรอยู่เหนือพื้นโลกประมาณ 36,000 กิโลเมตร ดาวเทียมสตาร์ลิงก์ โคจรอยู่สูงจากพื้นโลกเพียงประมาณ 550 กิโลเมตรเท่านั้น ซึ่งหมายความว่าพวกมันสามารถส่งสัญญาณอินเทอร์เน็ตได้เร็วกว่าดาวเทียมอื่น ๆ มาก

ผู้ใช้งานแค่มีอุปกรณ์รับสัญญาณขนาดเล็กที่มีเสาอากาศควบคุมด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะปรับทิศทางไปยังดาวเทียมแบบอัตโนมัติเมื่อดาวเทียมโคจรผ่านท้องฟ้าในจุดที่เราอยู่ อุปกรณ์รับสัญญาณเหล่านี้จะรับสัญญาณจากดาวเทียมและส่งต่อไปยังเราเตอร์ (Router) ที่อยู่ใกล้เคียงเพื่อทำหน้าที่ส่งสัญญาณอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงให้ผู้ใช้งาน

 

ปัจจุบันสตาร์ลิงก์ถูกนำไปใช้งานที่ใดบ้าง

 

ยูเครน : นับตั้งแต่รัสเซียเริ่มสงครามเต็มรูปแบบในเดือนกุมภาพันธ์ 2022 สตาร์ลิงก์ได้กลายเป็นเครื่องมือสื่อสารที่สำคัญยิ่งในเขตสงคราม กองทัพยูเครนใช้สตาร์ลิงก์ในการประสานงานหน่วยต่างๆ ควบคุมโดรน และควบคุมระบบภาคพื้นดินไร้คนขับ แม้กระทั่งในภาคพลเรือนระบบนี้ถูกใช้กับโรงพยาบาล บริการฉุกเฉิน ผู้ให้บริการพลังงาน และเครือข่ายรถไฟ

มีรายงานว่ากองทัพรัสเซียก็เข้าถึงระบบ สตาร์ลิงก์ ด้วยเช่นกันโดยลักลอบนำเข้าอย่างผิดกฎหมายผ่านประเทศที่ 3 กระทรวงกลาโหมของยูเครน ระบุว่า กำลังทำงานอย่างใกล้ชิดกับ บริษัท สเปซเอ็กซ์ (SpaceX) ผู้ให้บริการ สตาร์ลิงก์ เพื่อจำกัดการใช้งานของรัสเซียให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

ซูดาน : ในสงครามกลางเมืองซูดาน ระบบสตาร์ลิงก์ถูกใช้เป็นหลักโดยกองกำลังสนับสนุนเคลื่อนที่เร็ว (RSF) ซึ่งเป็นกลุ่มติดอาวุธที่ต่อสู้กับรัฐบาลที่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติ อุปกรณ์หลายร้อยเครื่องถูกลักลอบนำเข้าประเทศผ่านทางสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กองกำลัง RSF ใช้ สตาร์ลิงก์เพื่อสื่อสารและประสานงานกับกองกำลังติดอาวุธของตน ในขณะที่กองทัพซูดานพยายามสกัดกั้นทั้งการนำเข้าและการใช้งานอุปกรณ์รับสัญญาณเหล่านี้

อิหร่าน : ต้นเดือนมกราคม 2026 การประท้วงต่อต้านระบอบการปกครองในเตหะรานปะทุขึ้นทั่วประเทศ รัฐบาลตอบโต้ด้วยมาตรการที่เข้มงวดรวมถึงการปิดระบบอินเทอร์เน็ตทั่วประเทศ มีรายงานว่ามีการลักลอบนำอุปกรณ์สตาร์ลิงก์หลายพันเครื่องเข้าไปในอิหร่าน และขายในตลาดมืด ทำให้ขบวนการประท้วงสามารถประสานงานการชุมนุมต่อต้านระบอบการปกครองได้ โดยใช้ สตาร์ลิงก์ เพื่อหลีกเลี่ยงการเซ็นเซอร์อินเทอร์เน็ตของรัฐบาล

ที่ประเทศ เวเนซุเอลา ก็เช่นเดียวกัน สตาร์ลิงก์เคยถูกใช้ในอดีตเพื่อหลีกเลี่ยงการปิดกั้นข้อมูลและรักษาความปลอดภัยในการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต การซื้อชุดอุปกรณ์สามารถซื้อได้จากตัวแทนจำหน่ายในท้องถิ่น หลังจากการแทรกแซงของสหรัฐฯ ในต้นเดือนมกราคม 2026 ประธานาธิบดี นิโกลัส มาดูโร ถูกจับตัว อีลอน มัสก์ ได้เสนอให้ประชาชนชาวเวเนซุเอลา ใช้บริการอินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์ฟรีหนึ่งเดือนผ่านสตาร์ลิงก์

กาซา : ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2024 สตาร์ลิงก์ถูกนำมาใช้เพื่อวัตถุประสงค์ด้านมนุษยธรรมในฉนวนกาซาที่ถูกทำลายล้าง องค์กรช่วยเหลือและโรงพยาบาลสนามใช้สตาร์ลิงก์เพื่ออำนวยความสะดวกในการให้ความช่วยเหลือทางการแพทย์ทางไกลและการประสานงานด้านโลจิสติกส์ ซึ่งการเข้าถึงสำหรับพลเรือนยังคงจำกัดเนื่องจากความกังวลด้านความปลอดภัยของอิสราเอล

 

แต่เหตุใด สตาร์ลิงก์ ถูกวิพากษ์วิจารณ์

 

สตาร์ลิงก์ มักเป็นช่องทางเดียวในการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตในเขตความขัดแย้ง ซึ่งทำให้ อีลอน มัสก์  และบริษัทสเปซเอ็กซ์ ของเขามีอิทธิพลอย่างมาก อย่างเช่นในกรณีก่อนหน้านี้ มัสก์ ปฏิเสธที่จะเปิดใช้งานสตาร์ลิงก์ในยูเครนเพื่อเอื้อต่อการโจมตี ในไครเมีย  ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ของสหรัฐฯก็เคยขู่ว่าจะปิดการใช้งานดาวเทียมในยูเครนเพื่อบีบให้เคียฟยอมอ่อนข้อในการเจรจาสันติภาพ

นอกจากนี้ยังมีการวิพากษ์วิจารณ์จากมุมมองด้านสิ่งแวดล้อมด้วยว่า ดาวเทียมสตาร์ลิงก์มีอายุการใช้งานประมาณ 5 ปี โดยเฉลี่ยแล้วทุกวันจะมีดาวเทียม 1 หรือ 2 ดวงเผาไหม้ในชั้นบรรยากาศของโลก และปล่อยอะลูมิเนียมออกไซด์ออกมาทำให้ส่งผลกระทบต่อชั้นโอโซนและทำให้เกิดภาวะโลกร้อน ยิ่งไปกว่านั้น ดาวเทียมหลายพันดวงเหล่านี้ยังสะท้อนแสงอาทิตย์ทำให้ท้องฟ้ายามค่ำคืนสว่างขึ้นซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสัตว์ต่าง ๆ ทั่วโลกด้วย

 

มีบริษัทใดบ้างพัฒนาดาวเทียมนอกจากสตาร์ลิงก์

 

เพื่อไม่ให้เกิดการผูกขาดของ สตาร์ลิงก์ บริษัทอื่น ๆ โดยเฉพาะในยุโรปกำลังพัฒนาทางเลือกอื่นๆ ในปัจจุบันคู่แข่งรายใหญ่ที่สุดของ สเปซเอ็กซ์ ในภาคเอกชนคือ บริษัท Eutelsat ของฝรั่งเศสกับบริการ OneWeb ที่มีดาวเทียมมากกว่า 600 ดวง เน้นลูกค้าธุรกิจและการใช้งานทางทะเล

Eutelsat ยังมีส่วนร่วมในการพัฒนา IRIS2 ซึ่งเป็นชื่อย่อของ Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite โครงการขนาดใหญ่ของสหภาพยุโรปเพื่อสร้างเครือข่ายดาวเทียมที่มีความปลอดภัยสูง มีเป้าหมายเพื่อให้ยุโรปพึ่งพาสตาร์ลิงก์น้อยลงแต่ IRIS2 จะยังไม่สามารถใช้งานได้ก่อนปี 2029

อีลอน มัสก์ ยังต้องแข่งขันกับมหาเศรษฐีอีกคนหนึ่งในสหรัฐฯ นั่นคือ เจฟฟ์ เบโซส ซึ่งบริษัท อเมซอน ของเขากำลังพัฒนา โครงการ Amazon Leo หรือที่รู้จักกันในชื่อ Project Kuiper โครงการนี้กำลังสร้างเครือข่ายดาวเทียมวงโคจรต่ำรอบโลกกว่า 3,200 ดวง อเมซอนวางแผนที่จะเปิดให้บริการในสหรัฐอเมริกา แคนาดา ฝรั่งเศส สหราชอาณาจักร และเยอรมนี ภายในปีนี้

ปัจจุบันท้องฟ้ากำลังแออัดขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ประเทศจีนเองก็กำลังพัฒนาปรับปรุงระบบสื่อสารผ่านดาวเทียมของตนเองอีก 2 ระบบ คือ โครงการกัวหวาง (Guowang) เป็นโครงการของรัฐบาลจีนที่มุ่งเน้นการใช้งานภายในประเทศและทางทหารเป็นหลัก โดยจะมีดาวเทียมมากถึง 13,000 ดวง ขณะที่อีกโครงการหนึ่งคือ เฉียนฟาน (Qianfan) คาดว่าจะมีดาวเทียมประมาณ 12,000 ดวง จุดประสงค์เพื่อการค้าและให้บริการแก่ประเทศอุตสาหกรรมใหม่รวมถึงประเทศกำลังพัฒนา การปล่อยดาวเทียมจำนวนมากครั้งแรกของทั้ง 2 โครงการมีกำหนดไว้ในปีนี้

ที่มา : https://www.dw.com/en/starlink-how-elon-musks-company-influences-geopolitics/a-75963477